Markanın tasarım müdürü ile mimar Rem D Koolhaas’ın işbirliği sonucunda ‘karanlık mağaza’ kavramı ortaya çıkmış. Bunun anlamı ürünlerin sergilendiği alan dışında, mağazanın diğer bölümleri karanlıkta kalıyor. Ürünlerin ışıklandırması da sıradan bir ışıklandırma değil. Sürekli renk değiştiren ve bilgisayar üzerinden kontrol edilen LED lambalar sayesinde geometrik kapsüller içerisindeki ürünler hep an farklı bir görünüme bürünüyor.

Bunun oldukça farklı ve dikkat çekmeye yönelik bir LED ışıklandırma örneği olduğu ortada. Az enerji tüketen, çevre ve fatura dostu LED lambaları kullanarak pek çok farklı uygulamaya imza atmak mümkün. Özellikle de rafların farklı renklere bürünmesi müşterileri mağazaya çekmek için iyi bir yöntem olabilir. İlk önce mağazanın ışıklandırması için içeri girenler, elbette ürünlere de göz atacaklardır.

Karartma konusu ise daha riskli bir uygulama. Eğer doğru şekilde yapılmazsa mağazada rahat hareket edilememesi ya da güvenlik sağlanamaması gibi riskleri beraberinde getirebilir.

Referens :modernrafsistemleri.com

B.II.1. Kazançlarınızı Yetiştirin-Seracılığa Ait Işıklandırma

İyi Işıklandırmanın Özü:
Bitki yetiştiriciliği için gerekli olan ışıktır. Doğal güneş ışığı mevcut olan en ucuz kaynaktır. Fakat seracılık için doğal güneş ışığı her zaman yeterli miktar¬da mevcut olamayabilir. Özellikle iyi bitki yetiştirmek için gerekli güneş ışığı miktarı 40o ve 80o enlemleri ara¬sındaki bölgede kış mevsimi boyunca limit değerdedir. Bu yüzden, bu periyot boyunca, yapay ışık kullanımı üretim ve kalitenin artması için seracılıkta çok yaygındır.

Işığın Rolü:
Doğal ışığın miktarı (küresel radyas¬yonda), bir güneş pili enerjisinin (J veya W) koşullarında ölçülen birçok sonuçtur. Bitkiler büyümek için bu radyasyonun oldukça küçük bir bö¬lümünü kullanır ve bunu biz büyüme ışığı olarak adlandırırız. Radyasyonun büyük bir bölümü ısıdır. Bitkilerin büyümesini arttırmak için ilave ışık kullandığımız zaman, biz lambaların üreteceği büyüme ışığının yüksek etkisinden emin olmaya gereksinim duyarız ve eğer yüksek etkili değilse çokça ısı üretir.
Yapay ışığa delil olarak yükselen verim artışını gösterebiliriz. Yetiştiri¬ciler daha çok yapay ışığa dönüyor. Yapay ışık henüz güller, krizantemler ve zambaklardaki gibi süslü otlarda çok yaygın bir şekilde kullanılmaz ve şimdi domatesler, salatalıklar, küçük biberler ve marullar gibi sebzelerde artan bir şekilde kullanılır. Yapay ışı¬ğın gelecekte bitkilerde daha yaygın bir biçimde uygulanarak kullanılacağı umuluyor.

Yetiştirici Işık:
İnsan gözü için ışık, elektromanyetik radyasyonun görülebilen kısmıdır. Işıklandırma için birçok ürün, insanla¬rın kullanımı için geliştirildi. Bu amaçla; görülebilir ışığın (aydınlığın) yoğunlu¬ğu lüks olarak adlandırıldı. Lüks bir fotometrik birimdir ve insan gözünün ortalama duyarlılığının esasıdır.
Bu duyarlılık yeşil/sarı (555nm’de) renkte maksimumdur ve kısa dalga boyundan (maviden) daha uzuna doğru (kırmızıya) düşer.
Bitkiler insan gözü, görebildiği ışık renkleri için tamamen farklı duyarlılığa sahiptir. Bitki yetiştiriciliği için küçük ışık parçacıkları olarak tanımlanan ışık önemlidir. Bunlara ayrıca foton veya ku¬antum da denir. Fotonların içerdiği enerji farklıdır ve (ışığın rengine) dalga boyuna bağlıdır. Enerjinin 1W’ı için kırmızı foton¬ların üretimi, mavi fotonların üretiminin hemen hemen 2 katıdır. Bu anlamda yeşil ve mavi kısımların yetiştiricilik için – ya da fotosentez için- hala kullanılıyor olmasına rağmen, bitkiler ışığın kırmızı kısmını daha etkin bir şekilde kullanır. Gerçekte yetiştirici ışık bir bitki duyarlılık eğrisi olarak vurgulanıyor.
Yaygın inanca karşıt olan, bitki yetiş¬tiriciliği lüks veya enerji olarak belir¬lenmemiştir. Fakat maviden kırmızıya (400-700nm) fotonlar olarak spekt¬rumun parçasıdır ve buna yetiştirici ışık denir.
Fotosentez İçin Uygunluk:
Üniversitelerde ve uygulama-araştır¬ma istasyonlarında, fotosentezin hızı olarak gösterilen bu araştırma foton¬ların 400-700nm arasındaki miktarı ile ilgilidir. Buna “Fotosentez Foton Akısı” (PPF) denilir. Fotosentez için uygun ışık kaynağı varsa, o sadece ölçümün güvenilir yöntemidir.
Her bir watt için daha yüksek PPF de¬ğeri bitki yetiştiriciliği için ışık kaynağı olarak daha etkilidir.
Yapay Aydınlatma:
Yetiştiriciliğin geliştirilmesi ve ticari bitkilerin yetiştirilme mevsiminin uza¬tılması için kullanılabilen yapay aydın¬latmada çeşitli yöntemler vardır:
• Doğal gün ışığına ilave ve foto¬sentezin artırılması, böylece yetişti¬riciliğin geliştirilmesi ve seracılıkta¬ki bitkinin miktarı için yetiştirme ışığı seviyesinin yükseltilmesi (yetiştirme ışığına ilave).
• Yapay ışık olarak doğal gün ışığı¬nın yayılan ışık periyodunun kontro¬lü (Fotoperiyodik aydınlatma)
• En son iklim kontrolü için, yapay ışık olarak gün ışığının yerleştiril¬mesi.

1. Seracılıkta Yetiştirici Işığın İlave Edilmesi:
İlave edilen yetiştirici ışığın miktarı; doğal gün ışığının bulunabilirliği ve arzulanan bitkinin yetiştirilmesi bitki¬nin tipine çok fazla bağlı olunmasını gerektirmektedir.
Bitki tipine bağlı olan ve merkezi Avrupa koşulları için arzulanan bitki yetiştiriciliği, izleyen ilave seviyelerde önerilmiştir:
Geliştirilen Özellik;
• Bitkinin bakımı ve üretim artışının limitlendirilmesi için 15-30μmol
• Kaptaki bitkinin yetiştirilmek ve üretilmek üzere fidelenmesi için 30-45μmol
• Yıllık dönemdeki yetiştirme için 40-100μmol (örneğin; krizantemin, güllerin ve çoğul katmanlı yetiştir¬menin)
• Yüksek ışık talebi olan bitkilerin üretimi için 100-200μmol (örneğin; meyve üretimi ve domates, salatalık üretimi)
• Yalnız yapay ışık altındaki bitkilerin üretimi için 100-800μmol (örneğin; yetiştirme odası için) elektrik mühendisliği, 434. sayı, ağustos 2008

2. Fotoperiyodik Aydınlatma:
Birçok bitki için çiçeklenme anı, ışık pe¬riyodunun uzunluğu olarak saptanır.
Çiçeklenmenin kontrolü için yapay aydınlatmanın kullanımı fotoperiyodik aydınlatma olarak adlandırılır. Uzun gün ve kısa gün metodu olan bu me¬totta bitkiler, tüm yıllık dönemde ekilip biçilir. Örneğin; krizantem ve sütleğen¬de, karanfiller kadar oldukça çok bir şekilde fotoperiyodik aydınlatmayla iyi sonuçlar başarılmıştır.
Etkili gün uzunluğunun çok yaygın yöntemleri;
• Yetiştirme ışığıyla (ayrıca günün uzama periyodu boyunca yetiştir¬me meydana gelir)
• Birincil olarak çiçeklenmenin ayar¬lanması için ışığın düşük dozuyla. (100-400 lüks; 2-6μmol/m2s)

Kayıp Işık:
Seracılıkta yapay ışık kullanımının artması olarak, seralarda geri kaza¬nımla yansıtılan kayıp ışık, çevresel ve sosyal ışık yayımı oluşturur. Bir sosyal sorumlu gibi işlem yapmak için bu yayımı azaltmak üzere ekranın tesis edilmesi gibi teknik ölçümlerin bir düzeni önerilir.

B.II.2. Yetiştirmede Aydınlatmanın Rolü ve Bitkilerin Gelişimi
İnsan gözü için ışık elektromanyetik radyasyonun görünebilir kısmıdır. Birçok aydınlatma ürünü insanların kullanması için geliştirildi. Bu amaç¬la, görünebilir ışığın (aydınlatmanın) şiddeti lüks olarak ifade edildi. Lüks fotometrik bir birimdir ve insan gözü¬nün hissedebildiği sınırlarda esaslan¬dırılmıştır.
Duyarlılık yeşil/sarı yani 555nm’de ve en uzun dalga boyuna sahip ışıkla (kır¬mızı) en kısa dalga boyuna sahip ışık (mavi) arasında maksimize edilmiştir. Bir lüksmetre, belirli göz duyarlılığı için düzenlenmiştir.
Ölçülebilen güneş enerjisinin (J veya W) birçok döneminde, seracılık için do¬ğal gün ışığı (dünya yüzüne inen rad¬yasyon) ölçüldü. Bu ölçüm genellikle seranın en üstünde konumlandırıldı. Dünya yüzüne düşen radyasyonun değeri iklimler ve seradaki nem oranı¬nın kontrolü açısından önemlidir.

Yetiştirici Işık:
Bitkiler, insan gözünün gördüğü ışığın farklı renkleri için tamamen farklı du¬yarlılığa sahiptirler. Bitki yetiştiriciliği için, çok küçük ışık parçacıkları ola¬rak ışığın belirtilmesi önemlidir. Ayrıca bunlara foton ya da kuantum denir. Fo¬tonun içerdiği enerjinin, dalga boyuna (ışığın rengine) bağlılığı farklıdır. Ener¬jinin Watt’ı için, yaklaşık olarak birkaç kırmızı foton maviye kıyasla mavinin iki katı üretilir. Buna ek olarak; bitkilerde ışığın kırmızı parçacıklarının kullanımı daha çok, yeşil ve mavi parçacıklarının kullanımı daha az etkilidir. Gerçekte, yetiştirici ışık için duyarlılık eğrisini bir bitkiyi kullanarak oluşturuyoruz.
Bitkinin yetişmesi (fotosentez) hem enerji veya lüks hem de spekrumun mavi ışığından kırmızıya kadar fotonlar (400-700nm) ile belirlidir. Bu yetiştirici ışık olarak adlandırılır.

Mikromol ve PPF:
Araştırma, hem üniversitede hem de araştırma laboratuvarı uygulamasın¬da, fotosentezin hızının, 400-700nm arasındaki fotonların miktarına bağlı olduğunu kanıtlamıştır. Bilimsel dö¬nemde, bu yetiştirme ışığı “fotosente¬tik foton akısı” (PPF) olarak adlandırılır ve fotosentez için uygun ışık kaynağı varsa bu güvenilir bir ölçüdür. Birim Watt için daha yüksek PPF değeri, bitki yetiştiriciliğindeki ışık kaynağının daha fazla etkinliği anlamındadır.
B.II.3. Temel Tasarım, En Son Teknoloji
Yetiştiriciliğin ana gereksinimleri; daha yüksek yetiştirme ışığı etkisi, yüksek güvenilirlik ve düşük enerji maliyetidir.

Elektriksel:
Tercihen ısı üreten balastlardan daha çok kullanılan elektronik balastlar güç kaybını önemli ölçüde azaltır. 600W/400V’luk bir sistem için, örnek olarak, güç tüketimi 675W’tan (alışılagelmiş olandan) 635W’a (elektronik kullanı¬lan) düşer. Ayrıca elektronik balastlar¬da 0.97’lik güç faktörü sabittir. Oysa alışılagelmiş balastlarda 0.92’den 0.84’e düşer. Elektroniklerde sabit güç faktörü için yüzde 20’nin üze¬rinde daha etkili olarak kullanılabilen güç generatörü ve kombine ısıtıcı veya transformatördeki gibi gerçek elektrik güç tüketimi ile görünür güç arasında sadece çok küçük bir fark vardır.

Ekonomik:
Elektronik balastlar kablolamadaki vol¬taj kaybı için telafi edicidir. Bu anlamda baştan başa tüm lambalar, seracılıkta benzer miktarda yetiştirici ışık üretir. Elektronikler ayrıca geliştirilmiş uzun ömürlü düşünebildiğiniz güç dalgalan¬malarına karşı lambaları korur.
Sonuçta; 400V’luk gerilim kaynağı daha ucuz ışık sistemiyle sonuçlanır. Çünkü güç dalgalanmalarıyla değiştirilen ağ geriliminin önlenmesinde pahalı telafi edici filtre gerekli olmadığı gibi orada nötr iletken de gerekli değildir.

Kaynaklar
- http://www.horticultural.lighting.philips.com
- http://tr.wikipedia.org
- http://www.ogm.gov.tr
- http://www.hydroponics.com
- http://www.hunzaeurope.com
- Orsam “Indoor and Outdoor Lighting 2008/2009” Kataloğu

HAZIRLAYAN: Azize KARAKAŞ – Elektrik Mühendisi

Ulusal Nanateknoloji Araştırma Merkezi’nde (UNAM) Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hilmi Volkan Demir ve doktora öğrencisi Sedat Nizamoğlu’nun geliştirdiği nanoteknoloji tabanlı üstün renk özellikleri sağlayan ışık teknolojisi, Avrupa Birliği’nin 21. Yüzyıl Fotonik Teknolojileri Platformu’nca (Photonics21) ”En İyi Öğrenci İnovasyon Ödülü”ne layık görüldü.

Dünya çapında ayarlanabilir üstün renk özellikleri ile ışık teknolojileri alanında bir ilke imza atan genç araştırmacıların çalışmasının, gelecekte yüksek enerji verimliliği sağlayan yeni nesil ışık kaynaklarının geliştirilmesinde kullanımı öngörülüyor.

Bilkent Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü ve Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hilmi Volkan Demir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programları kapsamında sanayinin katılımının genişletilmesi amaçlı kurulan ”Photonics21” Teknoloji Platformu’nun önemli optoelektronik ve optik teknolojileri şirketlerinin üst düzey yöneticilerinin bir araya gelerek oluşturdukları Avrupa’nın verimli ışık kaynakları ve fotovoltaik programlarının stratejisini belirleyen bir organizasyon olduğunu söyledi.

Platform üyelerinin bu yıl Avrupa Fotonik Kongresi’nde inovasyon ödülü vermeye karar verdiğini dile getiren Demir, ödülün kapsamının dünya çapında bir yenilik olması ve bunun endüstriyel yaygın etki yaratma potansiyeli içermesi olduğunu kaydetti.

Yarışmaya, Avrupa Birliği’nden gelen istek üzerine tez danışmanlığını yürüttüğü doktora öğrencisi Sedat Nizamoğlu’nun çalışması olan ”nanofosfor tabanlı ayarlanabilir renk özelliklerine sahip LED çalışması” ile katıldıklarını bildiren Demir, Avrupa Fotonik Teknoloji Platformunca bu tez çalışmasının ”En iyi Öğrenci İnovasyon Ödülü” kazandığını açıkladı.

Demir, ”Fotonik21, ödül vereceği teknoloji için fotonik alanında endüstriyel ürüne çevrilme potansiyeli ve yaygın etki yaratma kriterini koydu. 5 yıldır yoğun olarak sürdürdüğümüz araştırma çalışmaları sonunda optik özellikleri üstün olan LED’ler geliştirdik. Bu teknoloji, ticarileşmiş mevcut LED’lerden optik olarak daha iyi renk özellikleri sağlıyor. Bu çalışmalarımız TÜBİTAK araştırma projeleri, Avrupa Bilim Vakfı EURYI Ödül Programı, Avrupa Çerçeve Programları ve Türkiye Bilimler Akademisi tarafından desteklendi” diye konuştu.

Doç. Dr. Demir, beyaz ışık üretimi için ampul ve florasan gibi ışık kaynaklarının günümüzde yaygın olarak kullanıldığını anımsatarak, bu tür aydınlatma kaynaklarının şu anki kullanım sorunlarının verimliliklerinin düşük olmasından ya da raf ömrünün az olmasından kaynaklandığını vurguladı. Demir, gelecekte verimli ve uzun ömürlü aydınlatma için LED teknolojilerinin ön plana çıkacağını belirtti.

Çalışmalarının tasarımı, modellemesi, fabrikasyonu, deneysel karakterizasyonu ve kuramsal analizi de dahil olmak üzere tüm basamaklarının Bilkent Üniversitesi’nde geliştirildiğine işaret eden Demir, söz konusu teknoloji ile ilgili araştırma çalışmalarını 25′i aşkın uluslararası bilimsel atıf indeksli dergi makalesi olarak yayımladıklarını ve farklı patent başvuruları yaptıklarını bildirdi.

Avrupa’nın en güçlü ve prestijli teknoloji platformlarından biri olan Fotonik21′in 2010 hedefi’nin ”Vizyonu Gerçeğe Dönüştürmek” olduğunu ifade eden Demir, platformun yönetici kurulunda OSRAM, Philips, Carl Zeiss, Trumpf Laser, Cube Optics, Ericsson gibi Avrupa teknoloji şirketlerinin CEO ve diğer yöneticilerin yer aldığını kaydetti.

Demir, İnovasyon Ödülünün sponsorluğunu Thales, SPIE Avrupa ve ACCORD Avrupa organizasyonlarının yaptığını sözlerine ekledi.

Kaynakça: http://www.ntvmsnbc.com

Çalışmada kırılan ekonomik ampullerin iç mekanlar için güvenli kabul edilen sınırdan, 20 kat fazla zehirli buhar yaydıkları belirtildi.

Ayrıca kırılmış ampullerin hamile kadınlar, bebekler ve çocuklar için sağlık riski oluşturabileceği yazıldı.

Avrupa Birliği iklim değişikliği hedeflerini tutturmak için 120 yılı aşkın süre boyunca kullanılmış geleneksel ‘akkor ampulleri’ kullanımdan kaldırıyor ve halkı düşük enerjili alternatiflere geçmeye zorluyor.

Akkor lambalar, LED’ler ve halojen ampuller gibi diğer aydınlatma seçenekleri cıva kullanmıyor.

Almanya’daki Federal Çevre Kurumu için yürütülen çalışmada biri 2 miligram, diğeri 5 miligram cıva içeren iki kompakt floreasan lamba kullanılarak bir ‘en kötü durum’ senaryosu test edildi. İki lambada da koruyucu kaplama yoktu ve ikisi de sıcakken kırıldı.

Fraunhofer Wilhelm Klauditz Enstitüsü’ndeki bilim adamları ampullerin bir metreküp hava başına yaklaşık 7 mikrogram (miligramın binde biri) cıva açığa çıkardığını buldular. Resmi yönergedeki limit ise metreküp başına 0,35 mikrogram.

Federal Çevre Kurumu başkanı Jochen Flasbarth şöyle konuştu: ‘Cıva varlığı enerji tasarruflu lambaların kötü tarafı. Yakında cıva kirliliğini önleyecek bir lamba teknolojisine ihtiyacımız olacak.’

Kaynakça: http://www.ntvmsnbc.com

KAYSERİ – Kadir Has Stadı’nın dış cephesine gece farklı bir görüntü kazandırmak amacıyla LED aydınlatma çalışmalarına başlandı.

Son teknolojik imkanların kullanıldığı çalışmada stadın dış cephesine 6 bin adet LED yerleştirilecek. LED’ler, istenildiğinde sahada mücadele eden takımların renklerine göre yanıp, bazı özel efektleri de yansıtabilecek.

Tribünlerinin tamamı kapalı olan statta, dış cephedeki camla kaplı olan alanlara da 80 adet renkli projektör yerleştirilecek. Stadın ana giriş kapısında da LED aydınlatma sistemiyle yapılmış Büyükşehir Belediyesi’nin logosu bulunacak.

Dış cepheye yönelik çalışmalar kapsamında ayrıca ana taşıyıcı kolonlar ve akslar da siyah renge boyanıyor.

Öte yandan, 6 Eylül’de Estonya ile oynanan milli maçın ardından eleştirilen saha zeminiyle ilgili çalışmalar da sürüyor.

Kaynakça: http://www.ntvmsnbc.com

• Akkor Flamanlı Ampüller: 10-20 Lümen/Watt
• Akkor Filamanlı Halojen Ampüller: 20-25 Lümen/Watt
• Floresan Ampüller – Tüp: 50-95 Lümen/Watt
• Floresan Ampüller – Kompakt: 45-80 Lümen/Watt
• Yüksek Basınçlı Civa Buharlı Ampüller: 40-60 Lümen/Watt
• Yüksek Basınçlı Sodyum Buharlı Ampüller: 70-120 Lümen/Watt
• Alçak Basınçlı Sodyum Buharlı Ampüller: 100-180 Lümen/Watt
• Metal Halide Ampüller: 80-90 Lümen/Watt

Geliştirilmekte olan LED Ampüller ise şu sıralarda ticari kullanıma hazır ürün olarak 200 Lümen/Watt seviyelerine ulaşmış durumdalar, güçlerinin giderek daha da artması bekleniyor. Ancak halihazırda piyasada olan LED ampüllerin/armatürlerin sağlayabildikleri ışık gücü çoklukla 50-100 Lümen/Watt aralığına toplanmış durumda. LED ampül piyasasının henüz tüketiciyi fiyat/performans açısından tatmin edecek, verimsiz ampüller yerine yaygınlıkla kullanılabilecek genel amaçlı nihai ürünlere ulaşmış olduğu söylenemez. Ancak, LEDli ürünlerin fiyatlarını değerlendirirken çok önemli bir noktayı unutmamak gerekli: Standart bir ampülün ömrü 1000 saat, bir floresanın ömrü en fazla 10.000 saat civarlarında beklenirken doğru üretilmiş bir LEDli üründe ömür 50.000 saat alt sınırından başlıyor.

Listeden de anlaşılacağı gibi çoklukla ev ve ofis gibi alanlarda kullanılan  akkor filamanlı tungsten ve halojen ampüller verimlilik konusunda en zayıf olan ürünler, harcadıkları enerjinin %90′dan fazlasını ısı olarak etrafa yayıyorlar. Zaten bir çok ülke bunları kademeli olarak piyasadan çekmeye çalışıyor. Örneğin Avrupa Birliği Eylül 2009′da şeffaf olmayan tungsten filamanlı ampüllerin satışını yasakladı. Yasak kademeli olarak yaygınlaştırılıyor ve 2014′de halojenlerin piyasadan kaldırılmış olması hedefleniyor. ABD’de de benzer hedefler söz konusu ancak Avrupa Birliği kadar hızlı ilerleyen bir program yok. Ancak ABD’de EPA klasik akkor filamanlı 60 Watt’lık ampül ve PAR38 spot yerine kullanılacak verimli ampüller geliştirilmesi için bir yarışma açmış durumda, aydınlatma devi olan şirketler Ar-Ge çalışmalarını bu yöne odaklamış durumdalar. Örneğin Philips kompakt floresanlar üzerindeki tüm araştırmalarını sonlandırıp, Ar-Ge aktivitelerini sadece LEDli aydınlatma konusuna yönlendirdi.

Kompakt floresanlar verimli ampüller olsalar da çok önemli üç dezavantajları var: Çok yüksek güçlere çıkamıyorlar,  ışık renkleri tasarımcı ve kullanıcılar tarafından her durumda tercih edilmiyor ve içerdikleri civa kırılmaları durumunda çevreye ve insanlara zarar verme potansiyeline sahip.

Düşük ya da yüksek basınçlı buharlı ampüller ağırlıklı olarak endüstriyel aydınlatma ve sokak aydınlatmasında kullanılıyor.  Bunların verimlerinin yüksek olması enerji verimliliği değerlendirmelerinde arka sıralara itildiklerini düşündürmesin sizi. Yüksek güçlü olmaları ve sayıca çok olmaları nedeniyle bunların yerine daha verimli olan LED’li aydınlatma çözümlerinin geliştirilmesi yerel yönetimler gibi büyük elektrik faturaları ödeyen kurumların ilgisini çekiyor ve destekliyorlar.

LED, enerji verimliliği konularında her zaman ASHRAE 90-1 standardını baz alıyor ve  bu standartta izin verilen değerlerden daha tasarruflu binalar yapılmasını hedefliyor. ASHRAE 90-1, aydınlatma konusunda aydınlatılan alanın fonksiyonuna ve yüzey alanına bağlı olarak izin verilecek en yüksek güçleri listeliyor. Örneğin genel bir ofis alanı için izin verilen maks. aydınlatma gücü 11 Watt/mkare ve buna balast kayıpları vb. de dahil. Yaptığımız bir kaç çalışmada incelediğimiz İstanbul ofislerinde ne yazık ki bu değerlerin çok üzerinde kalındığını tespit ettik. Türkiye’de toplam enerji tüketimini denetleyen bir standart olmadığı için armatürlerin verimi ya da planlamanın doğruluğu sadece müşterinin istediği aydınlatma seviyesinin sağlanıp sağlanmadığı ile ölçülüyor, bu kayıp enerji olarak bedel ödememize neden oluyor.

LED teknolojisi 1960’lı yıllardan sonra adım adım geliştirilmiştir. Geçmiş yıllarda LED’ler genellikle pano gösterge ışıkları ve dahili sinyalizasyon uygulamaları için kullanılmıştır. Küçük boyut ve düşük ışık gücüyle sınırlı olmaları nedeniyle LED’ler sadece kısa mesafelerden etkin olarak algılanabiliyorlardı. LED’lerin dış ortamda kullanılmaya başlanmasıyla, dış ortamdaki ışık miktarlarının yüksek olması bazı sorunlar oluşturmuştur.

Son yıllarda LED teknolojisinin daha da geliştirilerek ultra-parlak LED’lerin üretilmesi ve yeni sistem tasarımı ile LED’lerin ışık gücünün arttırılması sonucu birkaç firma LED tabanlı trafik sinyal lambaları üretmeye başlamıştır. 

İnsan gözünün algılayabileceği dalga boyu aralığında, karmaşık kimyasal bir bileşik olan AlInGap kullanılarak sarı ve kırmızı ışık veren LED’ler üretilmiştir. A.B.D’de ilk LED’li sinyalizasyon çalışmaları 1990’lara dayanır. Sarı, kırmızı ve yeşil renklerinin üçünün birden LED’ler ile sağlanması 1995 yılında Japonya’da InGaN kimyasal bileşiminin bulunmasıyla mümkün olmuştur.

Son zamanlarda aydınlatma sistemlerinde LED’lerin kullanılması yaygınlaşmıştır. Yarıiletken teknolojisinin gelişmesiyle daha küçük akımlarda daha yüksek şiddette ışık veren daha küçük ebatlarda LED’ler geliştirilmektedir. Bu da LED’lerin aydınlatma sistemlerinde kullanılmasında avantaj sağlamaktadır. 

LED’ler fiziksel olarak katı yapıda, optoelektronik yarıiletken bir elemandır ve girişine gelen enerjinin çoğunu direkt ışığa çevirir. Enerji verimi, uzun ömür performansı, az ısı oluşturması, sarsıntı ve titreşime karşı mukavemeti ve tasarım esnekliği başlıca üstün özellikleridir. Düşük güç tüketimi sayesinde enerji tasarrufu sağlarlar. Güneş enerjisi ile kullanıma uygundurlar. Flaman teli ve hareketli parça içermediklerinden sarsıntı ve titreşimlerden etkilenmezler.

FİBER OPTİK İLE AYDINLATMA

Işığı, fiber kablolarla elektrik veya ısı enerjisinin olumsuz etkilerini barındırmaksızın taşıma olarak ifade edilen yeni bir aydınlatma tekniğidir. Fiber optik sistemlerde ışığın Ultraviyole(UV) ve infrared(IR) ışınımlar içermemesi nedeniyle değerli nesnelerin ve patlama riski yüksek yerlerin aydınlatılması için en iyi alternatiftir. Işık kaynağı ile armatürün farklı yerlerde olması, ulaşılması ve bakımı zor noktaların aydınlatılmasında kolaylık sağlar. Ayrıca efekt ve farklı modelleme seçenekleriyle tasarımda önemli bir yeri vardır.

Fiber optik bir sistem 3 kısımdan oluşur;

1- İçerisinde ışık kaynağı, yansıtıcı, fan filtre gibi elemanlar bulunan kaynak,

PMMA(polimetilmetakrilat) veya cam fiber yapıda olabilen ve görevi ışığı taşımak olan fiber lifler,

Fiber liflerin ucuna yerleştirilen ve kullanım amacına bağlı olarak çeşitli efekt ve ışık dağılımını kontrol eden bir armatür.

Fiber optik sistemin sağladığı avantajlar olarak aşağıdakileri sayabiliriz;

1 – Tek bir kaynaktan bir çok noktaya ışık dağıtılabilir.

2- Işık soğuktur ve bu sayede cisimlere yakın konumlandırılabilir.

3– Işık beraberinde UV ve IR ışınımları taşımaz.

4 – ışık çok hassas olarak yönlendirilebilir.

5 – Işığın manyetik alan oluşturmaması sayesinde toz ve benzeri partikülleri harekete geçirmez.

6 – Geleneksel sistemlere nazaran çok daha estetiktir.

7 – Bakım ve işletme giderleri düşüktür.

8 – Sisteme çeşitli efektler eklenebilir.

Dezavantajları 

İlk yatırım maliyetleri yüksektir.

Tasarımı ve montajı detaylı işçilik gerektirir.

Yüksek çıkış gücü yoktur.

Müze ve sergi alanlarında, cephe, anıt ve heykel aydınlatmasında, patlama riski olan yerlerde, ulaşılması zor olan yerlerde ve özellikle estetik tasarımın önem kazandığı yerlerde fiber optik ile aydınlatma kullanılmaktadır.